Oyun Terapisi: Nasıl Yapılır, Hangi Yaşlara Uygundur?

Çocuklar zorlandıklarında bunu çoğu zaman kelimelerle değil, davranışlarıyla ve oyunlarıyla anlatır. Gece korkuları, öfke patlamaları, okula gitmek istememe ya da birden içine kapanma, söylenemeyen bir duygunun dışa vurumu olabilir. Oyun terapisi, çocuğun bu doğal dilini kullanarak duygularını ifade etmesine ve zorlandığı durumlarla baş etmeyi öğrenmesine yardım eden bir terapi yöntemidir.

Ben Uzm. Kln. Psk. Selman Yetkin. Hakkımızda sayfasında listelenen eğitimlerim arasında Sistemik Temelli Oyun Terapisi ile Sanat Terapi ve Filial Terapi eğitimleri var. Çocuklarla Şişli’deki kliniğimin oyun odasında yüz yüze, 6–12 yaş arası çocuklarla gerektiğinde online çalışıyorum; tüm seansları ben yürütüyorum. Çocuk psikoloğuna ne zaman başvurmak gerektiğini çocuk psikoloğu sayfasında ayrıca anlatıyorum.

Oyun Terapisi Nedir?

Oyun terapisinde oyuncaklar çocuğun kelimeleri, oyun ise onun dilidir. Çocuk oyun odasında kuklalarla, minyatür figürlerle, kum havuzuyla ya da çizim malzemeleriyle oynarken, doğrudan anlatamadığı korkularını, öfkesini ya da kırgınlığını oyuna taşır. Terapist bu oyunun sembolik anlamını izler, çocuğa duygularını adlandırmasında eşlik eder ve oyun içinde yeni baş etme yolları denemesine alan açar.

Oyun terapisinde iki temel yaklaşım vardır. Çocuk merkezli (yönlendirmesiz) yaklaşımda oyunu çocuk yönetir, terapist onu izler ve yansıtır. Yönlendirmeli yaklaşımda ise terapist belirli bir konuyu çalışmak için oyunlar, hikâyeler ya da etkinlikler önerir. Hangisinin ne kadar kullanılacağı çocuğun yaşına ve yaşadığı zorluğa göre belirlenir.

Oyun Terapisi Hangi Sorunlarda İşe Yarar?

• Kaygı ve korkular: Ayrılık kaygısı, gece korkuları, karanlık ya da hayvan korkusu gibi fobiler.
• Öfke ve davranış sorunları: Sık öfke patlamaları, vurma, kırma, kurallara uymakta zorlanma.
• İçe kapanma ve sosyal zorluklar: Arkadaşlık kuramama, utangaçlık, oyuna katılamama.
• Aile içindeki değişimler: Anne babanın boşanması, taşınma, kardeş doğumu.
• Kayıp ve yas: Bir yakının ya da evcil hayvanın ölümü, uzun süreli ayrılıklar.
• Zorlayıcı yaşantılar: Kaza, ameliyat ya da hastane deneyimi gibi çocuğu korkutan olaylar.
• Okul uyumu: Okula gitmek istememe, okulda sık ağlama ya da karın ağrısı.

Alt ıslatma, uyku ya da yeme sorunları gibi bedensel belirtilerde önce bir çocuk hekiminin değerlendirmesini öneririm; tıbbi bir neden yoksa duygusal etkenleri birlikte ele alırız.

Oyun Terapisi Kaç Yaşındaki Çocuklara Uygulanır?

Oyun terapisi en çok 3–12 yaş arasındaki çocuklarla kullanılan bir yöntemdir (GoodTherapy). Bu yaşlarda çocuklar duygularını kelimelerden çok oyunla ifade eder. Daha büyük çocuklarda oyunun yerini giderek çizim, hikâye ve konuşma alır; ergenlik dönemindeki gençlerle ergen terapisi biçiminde çalışırım.

Online oyun terapisini 6–12 yaş için uyguluyorum. Daha küçük çocuklarla ve yoğun travma belirtisi gösteren çocuklarla, oyun odasındaki bedensel ipuçlarını birebir görebildiğim için yüz yüze çalışmayı tercih ederim.

Oyun Terapisi Nasıl Yapılır? Seanslar Nasıl İlerler?

İlk Görüşme Ebeveynlerle

Süreç ebeveynlerle yapılan bir değerlendirme görüşmesiyle başlar; ilk seans ücretli bir değerlendirme seansıdır ve 45–50 dakika sürer. Çocuğunuzun gelişim öyküsünü, zorlandığı durumları, evde ve okulda neler gözlemlediğinizi konuşuruz. Bu görüşmenin sonunda çocuğunuzla nasıl bir yol izleyeceğimizi birlikte belirleriz.

Oyun Odasında Neler Olur?

Çocukla tanışma seansında amaç, oyun odasını ve beni güvenli bulmasıdır. Sonraki seanslarda oyun odasında genellikle yalnızca çocuk ve ben bulunuruz. Çocuk oyununu seçer; ben oyunun içindeki temaları, tekrar eden sahneleri ve duyguları izlerim. Zamanla çocuk, oyun içinde korktuğu durumu kontrol etmeyi, öfkesini zarar vermeden ifade etmeyi ve yeni çözümler denemeyi öğrenir.

Ebeveynler Sürece Nasıl Katılır?

Oyun terapisinin kalıcı olması için ailenin katılımı belirleyicidir. Düzenli aralıklarla yaptığımız ebeveyn görüşmelerinde çocuğunuzun oyunlarında gördüğüm temaları sizinle paylaşır, evde uygulayabileceğiniz somut yaklaşımlar öneririm. Gerektiğinde filial terapi yaklaşımından yararlanarak, ebeveynlerin evde çocuklarıyla düzenli bir “özel oyun zamanı” kurmasına eşlik ederim. Ailedeki iletişim sorunları öne çıkıyorsa aile terapisi de sürece eklenebilir.

Oyun Terapisi Kaç Seans Sürer?

Süre, çocuğun yaşadığı zorluğun niteliğine, ne kadar süredir devam ettiğine ve ailenin sürece katılımına göre değişir. Kısa süreli bir uyum sorununda süreç daha kısa olabilir; kayıp ya da zorlayıcı yaşantılarda daha uzun sürebilir. İlerlemeyi ebeveyn görüşmelerinde düzenli olarak birlikte değerlendiririz.

Yüz Yüze ya da Online Oyun Terapisi

Yüz yüze seanslar, Halaskargazi Caddesi üzerindeki kliniğimizin oyun odasında yapılır (Koza Apt. No:265 Kat:4, Şişli). Seanslar her gün 08:00–23:30 arasında planlanabilir. Kliniğe düzenli ulaşmak zorsa ya da yurt dışında yaşıyorsanız, 6–12 yaş arası çocuklar için oyun terapisinin ekrana uyarlanmış tekniklerini kullanıyorum; bu süreci online çocuk psikoloğu sayfasında ayrıntılı olarak anlatıyorum.

Sıkça Sorulan Sorular (S.S.S.)

1. Oyun terapisi ile evde oyun oynamak arasındaki fark nedir? Evde oynanan oyun eğlencelidir ve çocuk için çok değerlidir, ama bir amaca yönelik değildir. Oyun terapisinde ise oyun odası, malzemeler ve terapistin tutumu, çocuğun duygularını güvenle ifade edebileceği şekilde düzenlenir; terapist oyundaki temaları izleyerek çocuğun zorlandığı noktayla çalışır.

2. Seanslara ebeveyn de katılıyor mu? Süreç ebeveynlerle yapılan bir görüşmeyle başlar ve düzenli ebeveyn görüşmeleriyle devam eder. Oyun seanslarında ise oyun odasında genellikle yalnızca çocuk ve ben bulunuruz; küçük yaştaki çocuklarda ilk seanslara ebeveynle birlikte başlayabiliriz.

3. Çocuğuma oyun terapisine gideceğimizi nasıl anlatmalıyım? Korkutmadan ve dürüst bir dille anlatmanız yeterlidir: “Duygularınla ilgili konuşabileceğin ve oyun oynayabileceğin bir yere gideceğiz.” Terapiyi bir ceza ya da “yaramazlık yaptığın için” yapılan bir şey gibi sunmamaya dikkat edin.

4. Oyun terapisi ücretleri nasıl belirleniyor? İlk seans ücretli bir değerlendirme seansıdır; ücretsiz ön görüşme yapmıyorum. Ücretlerin neye göre belirlendiğini psikolog seans ücretleri yazısında anlatıyorum; yüz yüze ve online seanslar aynı ücretlidir.

5. Randevu nasıl alırım? İletişim sayfamızdan, telefonla ya da WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz. İlk görüşmeyi ebeveynlerle planlarız.