Aleksitimi (Duygu Sağırlığı) Nedir?
Kapsamlı Tanım
Kelime anlamı olarak 'duygular için sözcük yokluğu' demektir. Bu kişiler duygusuz değildir; hissettiklerini anlamlandıramaz ve adlandıramazlar. Kalpleri hızla çarpıp terlediklerinde 'korktum' demek yerine 'galiba hastalanıyorum' diye düşünürler, çünkü bedensel duyumlar ile duygusal yaşantıları birbirinden ayırmakta zorlanırlar. Bu yüzden içsel krizler çoğu zaman mide ağrısı, baş ağrısı gibi bedensel yakınmalar (somatizasyon) olarak ortaya çıkar. İkili ilişkilerde karşı tarafa soğuk ve fazlasıyla mantık odaklı görünebilirler.
Bu Durumu Yaşadığınızı Mı Düşünüyorsunuz?
Zihninizden geçen olumsuz düşünceleri, tükenmişlik hissini veya ilişkinizdeki stres düzeyini bilimsel klinik ölçeklerle test edin.
Ücretsiz Psikolojik Testleri Çöz →Belirtileri Nelerdir?
- 'Nasılsın?' sorusuna genellikle 'İyiyim' veya 'Normal' gibi düz cevaplar verme
- Ağlarken ya da öfkelenirken bile bu tepkinin hangi duygudan geldiğini anlayamama
- Duygusal bir tartışmada partnerin sözlerine ya da gözyaşlarına donuk ve yalnızca mantıksal cevaplar verme
- Partnerin 'Beni sevdiğini hiç belli etmiyorsun' şeklindeki şikayetleri
- Stresli olaylardan sonra beliren mide krampı, baş ağrısı ya da çarpıntıyı yalnızca fiziksel hastalığa yorma
- Hayal kurmak, roman okumak gibi duygu ve hayal gücü gerektiren etkinliklerden çabuk sıkılma
Aleksitimi Neden Olur, Nasıl Anlaşılır?
Aleksitimi Neden Olur?
Aleksitimi çoğu zaman duyguların konuşulmadığı bir ailede büyümekle, çocuklukta duygusal ihmalle ya da ağır bir travmayla ilişkilidir. Duygularını ifade ettiğinde karşılık görmeyen çocuk, zamanla onları fark etmemeyi öğrenir. Bazı kişilerde ise depresyon, kaygı bozuklukları ya da otizm spektrumu gibi durumlarla birlikte görülür.
Aleksitimi Olan Kişiler Psikopat mıdır?
Hayır. Psikopatik özellikleri olan kişiler başkalarının duygularını umursamaz. Aleksitimi yaşayan kişiler ise derinden hisseder, üzülür ve sever; yalnızca yaşadıkları duygunun adını koyamadıkları için paniğe kapılır ve katı bir mantığın arkasına saklanırlar.
Aleksitimi Nasıl Anlaşılır, Testi Var mı?
Aleksitimi bir tanı değil, bir kişilik özelliğidir ve hafiften belirgine kadar değişen düzeylerde görülür. Klinik değerlendirmede en sık kullanılan ölçek Toronto Aleksitimi Ölçeği'dir (TAS-20). Kesin değerlendirme ise bir uzmanla yapılan görüşmede yapılır.
Aleksitimi Tedavisi: Terapide Neler Yapılır?
Terapide önce bedensel duyumlar ile duygular arasındaki bağ kurulur: "Midem sıkışıyor" cümlesinin arkasındaki kaygıyı ya da kırgınlığı fark etmek çalışılır. Bilişsel Davranışçı Terapi ve mindfulness temelli terapi bu süreçte sık kullanılır. Duyguları fark etmek kolaylaştıkça ilişkilerde yakınlık kurmak da kolaylaşır; ilişkide yaşanan zorluklar için çift terapisi de destek olabilir.
Nasıl Başa Çıkılır?
Terapide amaç kişinin 'duygu sözlüğünü' genişletmektir. Bedendeki hislerin hangi duygulara karşılık geldiği, duygu çarkı gibi araçlarla ve mindfulness çalışmalarıyla adım adım eşleştirilir; kişi duyguları fark etmeyi, adlandırmayı ve ifade etmeyi sıfırdan öğrenir.
Sıkça Sorulan Sorular
S: Aleksitimi olan biri aşık olabilir mi?
C: Evet, aşık olabilir ve sevebilirler. Sadece bu sevgiyi romantik sözcükler veya yoğun duygusal paylaşımlar yerine eylemlerle (işleri halletme, hediye alma) gösterirler.
Döngüyü Uzman Desteğiyle Kırın
Okuduğunuz bu durum hayat kalitenizi düşürüyor ve tek başınıza aşmakta zorlanıyorsanız, bir klinik psikologdan destek alabilirsiniz: