Psikoloji Sözlüğü

Aşırı Uyaran Yüklenmesi (Sensory Overload) Nedir?

Beynin beş duyu (görme, işitme, dokunma vb.) aracılığıyla aynı anda işleyebileceğinden çok daha fazla bilgiye maruz kalması sonucu yaşanan nörolojik kilitlenme ve kriz anıdır.

Kapsamlı Tanım

Genellikle Nöroçeşitli bireylerde (DEHB, Otizm Spektrumu) veya Yüksek Duyarlı Bireylerde (HSP) sık görülse de, modern çağda akıllı telefonlar yüzünden herkesin yaşadığı bir durumdur. Kalabalık bir restoranda arkada yüksek müzik çalarken, aynı anda 3 kişinin konuşması ve telefonunuzun sürekli titremesi, beynin işlemcisini (CPU) yakar. Kişi fiziksel bir tehlike olmamasına rağmen aniden yoğun bir panik, öfke, ağlama isteği veya ortamdan acilen kaçma dürtüsü yaşar (Meltdown).

📝

Bu Durumu Yaşadığınızı Mı Düşünüyorsunuz?

Zihninizden geçen olumsuz düşünceleri, tükenmişlik hissini veya ilişkinizdeki stres düzeyini bilimsel klinik ölçeklerle test edin.

Ücretsiz Psikolojik Testleri Çöz →

Belirtileri Nelerdir?

  • Gürültülü veya çok parlak ışıklı ortamlarda aniden gelen sinirlilik ve tahammülsüzlük
  • Birisi konuşurken beynin 'Seni duyamıyorum, lütfen sus' diye çığlık atma noktasına gelmesi
  • Fiziksel temaslara (dokunulmaya, sarılmaya veya dar kıyafetlere) karşı aşırı hassasiyet ve iğrenme
  • Kriz anından sonra hissedilen şiddetli baş ağrısı ve saatlerce süren izolasyon ihtiyacı

Nasıl Başa Çıkılır?

Aşırı uyaran yüklenmesi başladığında oradan 'zorla' durmaya çalışmak (maskeleme) sinir krizini büyütür. Tuvalete gidip yüz yıkamak, gürültü önleyici kulaklık (ANC) kullanmak veya ortamı birkaç dakikalığına fiziksel olarak terk etmek beynin soğumasını (regülasyonunu) sağlar.

Sıkça Sorulan Sorular

S: Aşırı uyaran yüklenmesi panik atak mıdır?

C: Farklıdır. Panik atakta korkunun kaynağı genellikle içsel (Acaba kalp krizi mi geçiriyorum? Deliriyor muyum?) korkulardır. Sensory Overload'da ise kriz tamamen dışsal faktörlerin (ses, ışık, kalabalık, doku) beyni kapasitesinin üzerinde yormasından kaynaklanır.


Döngüyü Uzman Desteğiyle Kırın

Okuduğunuz bu durum hayat kalitenizi düşürüyor ve tek başınıza aşmakta zorlanıyorsanız, klinik psikolog kadromuzdan destek alabilirsiniz:


Bunları da Öğrenin

Anksiyete (Yaygın Kaygı Bozukluğu)

Kişinin ortada somut bir tehlike yokken hissettiği sürekli, aşırı ve kontrol edilemeyen endişe halidir.

Majör Depresif Bozukluk (Depresyon)

Kişinin en az iki hafta boyunca sürekli hissettiği derin çöküş, ilgi kaybı ve enerjisizlik durumudur.

WhatsApp Ara Testler