Batık Bedel Yanılgısı (Sunk Cost Fallacy) Nedir?
Kapsamlı Tanım
Aslen bir ekonomi terimi olan Batık Bedel Yanılgısı, psikolojide ve ilişkilerde en sık düşülen tuzaktır. Örneğin, 5 yıldır birlikte olduğunuz ve sizi sürekli aldatan/üzen birinden ayrılamazsınız. Nedeniniz 'Ama o kadar yılımı verdim, emeklerim boşa mı gitsin?' olur. Oysa o 5 yıl çoktan 'batmıştır' ve geri gelmeyecektir. Kişi, geçmişte kaybettiği (batan) bedeli kurtarmak umuduyla, gelecekteki mutlu yıllarını da aynı zehirli kuyuya atmaya devam eder.
Bu Durumu Yaşadığınızı Mı Düşünüyorsunuz?
Zihninizden geçen olumsuz düşünceleri, tükenmişlik hissini veya ilişkinizdeki stres düzeyini bilimsel klinik ölçeklerle test edin.
Ücretsiz Psikolojik Testleri Çöz →Belirtileri Nelerdir?
- İlişkinin veya işin düzelmeyeceğini bile bile 'Belki değişir, bunca emeğim var' diyerek ayrılmayı reddetme
- Sırf biletine çok para verildiği için, yarısında nefret edilen bir filmi sonuna kadar izleme zorunluluğu hissetme
- Geçmiş yatırımlara odaklanmaktan dolayı gelecekteki fırsatları ve daha iyi ihtimalleri tamamen kaçırma
- Zararın neresinden dönülürse kârdır mantığını uygulayamayıp, bataklıkta çırpındıkça daha dibe batma
Nasıl Başa Çıkılır?
Zihninize şu acı ama özgürleştirici soruyu sorun: 'Eğer bu kişiye/işe geçmişte o 5 yılı (veya o parayı) vermemiş olsaydım, bugünkü aklımla şu an bu ilişkiye sıfırdan başlar mıydım?'. Cevap hayır ise, geçmişte batanı bırakıp geleceği kurtarma vakti gelmiştir.
Sıkça Sorulan Sorular
S: İnsanlar neden batık bedel yanılgısına düşer?
C: Çünkü insan beyni kayıptan kaçınmaya (Loss Aversion) programlıdır. Emek verdiğimiz bir şeyden vazgeçmek, egomuza 'Ben hatalı bir yatırım yaptım, başarısız oldum' mesajı verir. Zihin bu yenilgiyi kabul etmemek için, mantıksız olsa da o yolda diretmeyi seçer.
Döngüyü Uzman Desteğiyle Kırın
Okuduğunuz bu durum hayat kalitenizi düşürüyor ve tek başınıza aşmakta zorlanıyorsanız, klinik psikolog kadromuzdan destek alabilirsiniz: