İmposter (Sahtekar) Sendromu Nedir?
Kapsamlı Tanım
Genellikle yüksek başarılı, zeki veya mükemmeliyetçi bireylerde görülür. Kişi, dışarıdan gelen takdir ve somut başarı kanıtlarına rağmen, içsel olarak yetersiz hisseder. Başarılarını kendi emeğine değil, tesadüflere, başkalarının yardımlarına veya 'insanları kandırabilmiş olmasına' bağlar.
Bu Durumu Yaşadığınızı Mı Düşünüyorsunuz?
Zihninizden geçen olumsuz düşünceleri, tükenmişlik hissini veya ilişkinizdeki stres düzeyini bilimsel klinik ölçeklerle test edin.
Ücretsiz Psikolojik Testleri Çöz →Belirtileri Nelerdir?
- Başarıları şansa veya dış faktörlere bağlama
- Sürekli birilerinin gerçek (yetersiz) yüzünü keşfedeceği korkusu
- Hata yapmamak için aşırı çalışma veya tam tersi ertelemecilik
- Övgüleri ve iltifatları kabul etmekte zorlanma
- Dışarıdan kimsenin anlamayacağı ufak hatalarda dahi 'İşte şimdi beceriksiz olduğum ortaya çıktı' paniği
- Kendi yeteneklerini çevresindeki meslektaşlarıyla sürekli, yıkıcı bir şekilde kıyaslama
İmpostor (Sahtekar) Sendromu Nedir?
İyi bir üniversiteden mezunsunuz, terfi aldınız veya kendi işinizi kurdunuz. Dışarıdan herkes sizi takdir ederken, sizin içinizden bir ses sürekli şunu fısıldıyor: "Sadece şanslıydım. Aslında o kadar da zeki/yetenekli değilim. Yakında herkes bir 'sahtekar' olduğumu ve burayı hak etmediğimi anlayacak."
İmpostor Sendromu Kimlerde Görülür?
Bu sendrom paradoksal bir şekilde en çok yüksek başarılı, mükemmeliyetçi ve zeki bireylerde (özellikle plaza çalışanları, akademisyenler ve yöneticilerde) görülür. Başarılarını kendi emeklerine değil; şansa, zamanlamaya veya "başkalarının onları abartmasına" bağlarlar.
Bu sürekli "yakalanma" korkusu, kişiyi anksiyete ve tükenmişlik (burnout) krizlerine sürükler. Terapide; çocukluktan gelen kusurluluk ve yüksek standartlar şemalarınızı fark ederek, kendi başarılarınızı "içselleştirmeyi" ve o acımasız iç sesinizi susturmayı öğrenirsiniz.
İmpostor Sendromu Kariyeri Nasıl Sabote Eder?
Bu sendromla yaşayan kişiler genellikle iki uç davranıştan birine saplanır: Ya hak ettikleri terfiye veya yeni bir fırsata "henüz hazır değilim" diyerek başvurmaktan çekinirler, ya da kanıtlama kaygısıyla kendilerini aşırı çalışmaya zorlayıp tükenmişliğe sürüklenirler. Her iki yol da kısır bir döngüye dönüşür: Başarı arttıkça "beni yakalayacaklar" korkusu da artar.
Terapide uyguladığım çalışmalarla, danışanlarıma başarılarını somut kanıtlarla (geri bildirimler, ölçülebilir sonuçlar) listeleyip "şans" anlatısını çürütmeyi, mükemmeliyetçi standartlarını gerçekçi düzeye çekmeyi ve "yeterince iyi olmak" ile "mükemmel olmak" arasındaki farkı deneyimsel olarak içselleştirmeyi öğretiyorum. Böylece başarı artık tehdit değil, hak edilmiş bir gerçeklik olarak hissedilir.
Nasıl Başa Çıkılır?
Bu sendromla başa çıkmada Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) etkilidir. Kişinin başarılarına dair somut kanıtları listelemesi, 'hislerin gerçekler olmadığını' fark etmesi ve mükemmeliyetçi şemalarını esnetmesi hedeflenir.
Sıkça Sorulan Sorular
S: İmposter sendromu bir hastalık mıdır?
C: Hayır, DSM-5'te yer alan resmi bir psikiyatrik tanı veya hastalık değildir. Daha çok bir bilişsel çarpıtma (düşünce hatası) ve düşük özdeğer sorunudur.
S: İmpostor sendromu özgüven eksikliği ile aynı mıdır?
C: İmpostor sendromu spesifik bir özgüven eksikliği türüdür. Kişi dış dünyada çok özgüvenli ve başarılı durabilir, sadece kendi iç dünyasında başarılarının gerçekliğini ve kalıcılığını inkar eder.
Döngüyü Uzman Desteğiyle Kırın
Okuduğunuz bu durum hayat kalitenizi düşürüyor ve tek başınıza aşmakta zorlanıyorsanız, bir klinik psikologdan destek alabilirsiniz: