Anksiyete Psikoloğu: Kaygı Bozukluğu ve Panik Atak Terapisi

Kaygı herkesin yaşadığı bir duygudur; sorun, kaygının sizi korumak yerine hayatınızı yönetmeye başlamasıdır. Sürekli “ya olursa” diye düşünüyor, beklenmedik anlarda çarpıntı ve nefes darlığıyla sarsılıyor ya da kaygı yüzünden bazı yerlerden ve durumlardan uzak duruyorsanız, bu sayfada terapinin size nasıl yardımcı olabileceğini anlatıyorum.

Ben Uzm. Kln. Psk. Selman Yetkin. Kaygı bozukluğu ve panik atakla başvuran danışanlarımla Şişli’deki ofisimde yüz yüze ya da online çalışıyorum; tüm seansları ben yürütüyorum. Anksiyetenin ne olduğunu ve belirtilerini merak ediyorsanız psikoloji sözlüğündeki anksiyete maddesine bakabilirsiniz; burada terapi sürecine odaklanıyorum.

Hangi Kaygı Sorunlarıyla Çalışıyorum?

• Yaygın kaygı: Gün boyu süren, bir konudan diğerine atlayan ve kontrol edilmesi zor endişe.
• Panik atak ve panik bozukluk: Aniden gelen yoğun korku nöbetleri ve “yine olacak mı?” korkusu. Atak sırasında uygulayabileceğiniz adımları panik atak anında ne yapmalı yazısında bulabilirsiniz.
• Agorafobi: Atak geçirmekten korkulan yerlerden (metro, kalabalık, köprü, yalnız kalmak) kaçınma. Ayrıntısı agorafobi maddesinde.
• Sosyal kaygı: İnsanlar tarafından değerlendirilme ve küçük düşme korkusu. Bu konuyu sosyal fobi tedavisi sayfasında ayrıca anlatıyorum.
• Sağlık kaygısı: Bedendeki her değişikliği ciddi bir hastalığın işareti olarak yorumlama. Ayrıntısı sağlık anksiyetesi maddesinde.
• Sınav ve performans kaygısı: Bildiğiniz hâlde sınavda ya da sunumda donup kalmak; ayrıntısı sınav kaygısı yazısında.
• Ergenlerde kaygı: 12–18 yaş için ergen kaygı bozukluğu sayfasına bakabilirsiniz.

Ne Zaman Destek Almalısınız?

Kaygının “normal” ile “fazla” arasındaki sınırı her zaman net değildir. Aşağıdakilerden biri ya da birkaçı sizin için geçerliyse bir değerlendirme yapmanın zamanı gelmiş olabilir:

• Endişe haftalardır günün büyük bölümünü kaplıyor ve onu durduramıyorsunuz.
• Kaygı yüzünden işe, okula, toplu taşımaya ya da sosyal ortamlara gitmekten kaçınıyorsunuz.
• Uykuya dalmakta zorlanıyor, sabahları gergin uyanıyorsunuz.
• Panik ataklar tekrarlıyor ya da bir sonrakinin ne zaman geleceğini düşünmeden duramıyorsunuz.
• Tahlilleriniz temiz çıkmasına rağmen bedensel belirtileriniz için doktor doktor geziyorsunuz.
• Rahatlamak için alkole, sakinleştiriciye ya da sürekli birilerinden güvence almaya ihtiyaç duyuyorsunuz.

Tanı ölçütlerinde yaygın anksiyete bozukluğu için bu tablonun en az altı ay sürmesi aranır; ama destek almak için tanı konmasını beklemeniz gerekmez. Başlamadan önce kaygı düzeyinize bakmak isterseniz Beck Anksiyete Ölçeği’ni ya da panik atak testini çözebilirsiniz. Bu testler tanı koymaz; sonucu ilk seansta birlikte değerlendiririz.

Terapi Süreci Nasıl İlerliyor?

İlk Seans: Değerlendirme

İlk seans ücretli bir değerlendirme seansıdır ve 45–50 dakika sürer. Kaygının ne zaman başladığını, hangi durumlarda arttığını, bugüne kadar onunla nasıl baş etmeye çalıştığınızı ve günlük hayatınızı nasıl etkilediğini konuşuruz. Çarpıntı, nefes darlığı ya da baş dönmesi gibi belirtiler yeni başladıysa, tiroid ya da kalp ritmi sorunları gibi bedensel nedenlerin bir hekim tarafından dışlanmasını öneririm.

Hedefleri Birlikte Belirleriz

Değerlendirmenin sonunda, sizin için neyin değişmesi gerektiğini somut hedeflere çeviririz: “metroya yeniden binebilmek”, “toplantıda söz alabilmek”, “gece uyandığımda yeniden uykuya dalabilmek” gibi. Amaç kaygıyı sıfırlamak değildir; kaygı, bizi tehlikeye karşı uyaran sağlıklı bir duygudur. Amaç, kaygının sizi kısıtladığı alanları geri almak ve kaygı geldiğinde onunla baş edebileceğinizi bilmektir. Hangi yöntemle ve hangi sıklıkta çalışacağımıza birlikte karar veririz.

Seanslar Arasında Neler Yapılır?

Kaygı terapisi yalnızca seans odasında ilerlemez. Seanslar arasında kaygı kaydı tutmak, nefes ve gevşeme alıştırmaları yapmak ya da kaçındığınız durumlara küçük adımlarla yaklaşmak gibi çalışmalar öneririm. Bu adımları her seferinde sizinle birlikte planlarım; hiçbiri sizi hazır olmadığınız bir duruma zorlamaz.

Terapi Ne Kadar Sürer?

Süre, kaygının türüne, ne kadar süredir devam ettiğine ve hedeflerinize göre değişir. İngiltere’nin ulusal sağlık kılavuzu NICE, yaygın anksiyete bozukluğu için haftalık 12–15 seanslık, panik bozukluk için toplam 7–14 saatlik bir BDT süreci öngörür (NICE CG113). Kaygının arkasında uzun süredir devam eden kalıplar varsa süreç daha uzun olabilir. İlerlemeyi düzenli aralıklarla birlikte gözden geçiririz.

Hangi Yöntemleri Kullanıyorum?

Yöntemi kaygının türüne ve ihtiyaçlarınıza göre seçerim; çoğu zaman birden fazlasını bir arada kullanırım.

• Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT): Kaygı bozukluklarında en güçlü araştırma desteğine sahip yöntemdir ve çalışmamın temelini oluşturur. Kaygıyı büyüten felaketleştirici düşünceleri fark etmeyi ve sınamayı, kaçındığınız durumlara adım adım yaklaşmayı (maruz bırakma) içerir. Panik atakta, çarpıntı ya da baş dönmesi gibi bedensel duyumlara güvenli bir ortamda kontrollü biçimde yaklaşarak beynin bu duyumları tehlike olarak algılamasını azaltmayı hedefleriz (iç duyusal maruz bırakma).
• Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT): Kaygıyla savaşmak yerine ona yer açmayı ve kaygıya rağmen sizin için önemli olan şeylere yönelmeyi öğretir.
• Mindfulness temelli terapi: Zihnin geleceğe kaçan “ya olursa” senaryolarından şimdiki ana dönmeyi çalışır.
• EMDR: Kaygı belirli bir travmatik yaşantıyla başladıysa (bir kaza, ani bir kayıp ya da ilk panik atağın yaşandığı an), o anının duygusal yükünü azaltmak için kullanırım.
• Şema Terapi: Kusursuzluk, onay arayışı ya da sürekli tetikte olma gibi çocukluktan gelen kalıplar kaygıyı besliyorsa bu kalıplar üzerinde çalışırız.

Yüz Yüze ya da Online Terapi

Yüz yüze seanslar, Halaskargazi Caddesi üzerindeki kliniğimizde yapılır (Koza Apt. No:265 Kat:4, Şişli). Seanslar her gün 08:00–23:30 arasında planlanabilir. Kaygı yüzünden evden çıkmak zorlaşmışsa ilk adım olarak online görüşme daha kolay olabilir; bu süreci online anksiyete terapisi sayfasında ayrıca anlatıyorum. İlk seansa yüz yüze gelip sonra online devam etmek de mümkündür.

Sıkça Sorulan Sorular (S.S.S.)

1. İlaç kullanıyorum, terapiye başlayabilir miyim? Evet. İlaç ve terapi birlikte yürüyebilir. Psikolog olarak ilaç yazamam; ilaca başlamak, dozunu değiştirmek ya da bırakmak kararı psikiyatristinize aittir. Belirtileriniz çok yoğunsa sizi bir psikiyatri değerlendirmesine yönlendirebilirim.

2. Görüşmelerim gizli kalır mı? Evet. Seanslarda konuştuklarınız gizlilik ilkesine tabidir ve sizin izniniz olmadan kimseyle paylaşılmaz. Gizliliğin hangi istisnai durumlarda esnediğini psikolog gizlilik ilkeleri sayfasında okuyabilirsiniz.

3. Panik atak yaşıyorum ama kaygılı biri değilim; bu sayfa bana uyar mı? Evet. Panik bozukluk bir kaygı bozukluğudur ve günlük hayatında sakin görünen pek çok kişide de görülür. Terapide atakların kendisine ve “yine olacak mı?” korkusuna birlikte odaklanırız.

4. Randevu nasıl alırım? İletişim sayfamızdan, telefonla ya da WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz. Ücretsiz ön görüşme yoktur; ilk seans ücretli bir değerlendirme seansıdır.