Yas ve Kayıp Süreci (Grief) Nedir?
Kapsamlı Tanım
Yas, bir hastalık değil, kaybedilen şeye duyulan sevginin bedelidir. İsviçreli psikiyatrist Elisabeth Kübler-Ross'a göre yas süreci genellikle 5 aşamadan oluşur: İnkar (Bu gerçek olamaz), Öfke (Neden ben?), Pazarlık (Keşke şöyle yapsaydım), Depresyon (Derin bir boşluk) ve Kabullenme. Bu aşamalar doğrusal değildir; kişi bir gün kabullenmişken ertesi gün yeniden öfkeye dönebilir. Yasın yaşanmasına izin verilmediğinde süreç 'Komplike (Tıkanmış) Yas'a dönüşür.
Bu Durumu Yaşadığınızı Mı Düşünüyorsunuz?
Zihninizden geçen olumsuz düşünceleri, tükenmişlik hissini veya ilişkinizdeki stres düzeyini bilimsel klinik ölçeklerle test edin.
Ücretsiz Psikolojik Testleri Çöz →Belirtileri Nelerdir?
- Kaybedilen kişinin eşyalarına dokunamama veya tam tersi onlardan hiç kopamama
- Zaman geçmesine rağmen acının ilk günkü gibi taze ve işlevselliği bozacak düzeyde olması
- Geleceğe dair tüm anlam ve yaşama sevincinin yitirilmesi
- Yoğun suçluluk hissi, 'daha fazlasını yapabilirdim' düşüncesi
Yas Süreci Ne Kadar Sürer?
Sevdiğimiz bir insanın kaybı, dünyamızın altındaki zeminin çekilmesi gibidir. Yas tutmak; bir hastalık, zayıflık veya kurtulunması gereken bir duygu durumu değildir. Yas, kaybedilen kişiye duyulan sevginin acıyla ödenen doğal bir bedelidir.
Yasın Doğal Evreleri
Psikiyatrist Elisabeth Kübler-Ross'un modeline göre yas 5 dinamik aşamadan geçer: İnkar, Öfke, Pazarlık, Depresyon ve Kabullenme. Bu evreler sırayla yaşanmaz; kişi kabullenme aşamasına gelmişken bir kokuyla yeniden öfke veya inkar dalgasına kapılabilir.
Ne Zaman Bir Psikoloğa Başvurulmalı? (Komplike Yas)
Kayıptan sonraki ilk 6 ay bu acıların yaşanması olağandır. Ancak aradan 1 yıldan fazla süre geçmesine rağmen; kişi kaybı hiç kabullenemiyor, ölen kişinin odasını müze gibi saklıyor, kendi hayatını tamamen durdurmuş ve derin suçluluk krizleri yaşıyorsa bu durum Komplike (Patolojik) Yas tablosuna dönüşmüştür. Kliniğimizde EMDR Travma Terapisi ile bu kilitlenmiş acının sağlıklı bir vedaya dönüşmesi sağlanır.
Kendi yas tepkilerinizin ne kadar yoğun olduğunu merak ediyorsanız 18 soruluk Travmatik Yas Testi (TGI-SR) ile son bir aydaki özlem, kabullenememe ve işlevsellik zorluklarınızı değerlendirebilirsiniz. Test tanı koymaz; bir uzmanla konuşmaya ne zaman ihtiyaç olabileceğini görmenize yardım eder.
Nasıl Başa Çıkılır?
Sağlıklı bir yas sürecinde acıyı unutmaya veya bastırmaya çalışmamak gerekir. Ağlamak, kaybedilen kişi hakkında konuşmak ve ritüelleri (cenaze, anma) yerine getirmek zihnin bu kaybı işlemesi için şarttır. Tıkanmış yaslarda EMDR terapisi oldukça etkilidir.
Sıkça Sorulan Sorular
S: Yas süreci ne kadar sürer?
C: Yasın kesin bir bitiş süresi yoktur, kişiden kişiye değişir. Genellikle ilk bir yıl yoğun geçer. Ancak olayın üzerinden 6 aydan fazla zaman geçmesine rağmen kişi hala günlük hayatına dönemiyor, özbakımını yapamıyorsa profesyonel bir yas terapisi desteği alınmalıdır.
S: Yas sürecinde antidepresan kullanmak doğru mudur?
C: İlk aylardaki doğal yas acısını ilaçla tamamen uyuşturmak yasın tamamlanmasını engelleyebilir. Ancak tablo ağır klinik depresyona ve intihar riskine evrilirse hekim kontrolünde ilaç desteği değerlendirilir.
Döngüyü Uzman Desteğiyle Kırın
Okuduğunuz bu durum hayat kalitenizi düşürüyor ve tek başınıza aşmakta zorlanıyorsanız, bir klinik psikologdan destek alabilirsiniz: