Depresyon Psikoloğu: Yüz Yüze ve Online Depresyon Terapisi

Depresyon yalnızca üzgün hissetmek değildir. Sabah yataktan çıkmak, işe odaklanmak, sevdiğiniz insanlarla görüşmek zorlaşır; “kendiliğinden geçer” diye beklemek çoğu zaman tabloyu uzatır. Bu sayfada depresyon için terapinin nasıl ilerlediğini anlatıyorum.

Ben Uzm. Kln. Psk. Selman Yetkin. Klinik psikoloji yüksek lisansımı İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi’nde tamamladım. Depresyonla başvuran danışanlarımla Şişli’deki ofisimde yüz yüze ya da online çalışıyorum; tüm seansları ben yürütüyorum. Eğitimimi ve yaklaşımımı Hakkımda sayfasında bulabilirsiniz. Depresyonun ne olduğunu, belirtilerini ve türlerini merak ediyorsanız depresyon maddesine bakabilirsiniz; burada terapi sürecine odaklanıyorum.

Önemli: Kendinize zarar verme ya da intihar düşünceleriniz varsa randevu beklemeyin; 112’yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun.

Hangi Durumlarda Birlikte Çalışıyoruz?

• Majör depresyon: Haftalardır süren çökkünlük, isteksizlik ve hiçbir şeyden keyif alamama.
• Uzun süren, düşük yoğunluklu depresyon: “Ben hep böyleydim” dedirtecek kadar uzun süren gri bir ruh hali. Ayrıntısı distimi maddesinde.
• Dışarıdan fark edilmeyen depresyon: İşini ve sorumluluklarını aksatmadan sürdürürken içten içe tükenmek. Ayrıntısı gülümseyen depresyon maddesinde.
• Kayıp ya da ayrılıktan sonra başlayan depresyon: Yasın doğal seyrinin dışına çıkan, aylar geçse de hafiflemeyen çökkünlük. Ayrılık sonrası süreç için ayrılık sonrası psikolog sayfasına bakabilirsiniz.
• Doğum sonrası depresyon: Doğumdan sonraki haftalarda ya da aylarda başlayan ve lohusalık hüznünden daha derin süren dönem. Ayrıntısı doğum sonrası depresyon yazısında.
• Tükenmişlikle iç içe geçen depresyon: İş yükünün yarattığı tükenmişliğin zamanla hayatın tamamına yayılması. Bu konuyu tükenmişlik sendromu sayfasında ayrıca anlatıyorum.

Çökkün dönemlere aşırı enerjik, uykusuz ve taşkın dönemler de eşlik ediyorsa değerlendirmeyi bipolar bozukluk açısından da yaparız; bu durumda terapinin yanında psikiyatri takibi de gerekir.

Ne Zaman Destek Almalısınız?

• Çökkünlük ya da isteksizlik iki haftadan uzun sürüyor ve geçmiyor.
• Güne başlamak, işe ya da okula gitmek her gün biraz daha zor geliyor.
• Arkadaşlarınızdan, ailenizden ve sevdiğiniz şeylerden uzaklaşıyorsunuz.
• Uykunuz ya da iştahınız belirgin biçimde değişti.
• Çevreniz “toparlan” diyor; ama ne kadar uğraşsanız toparlanamıyorsunuz.
• Daha önce depresyon geçirdiniz ve belirtiler geri geliyor.

Belirtilerinizin şiddetine bakmak isterseniz Beck Depresyon Envanteri’ni çözebilirsiniz. Test tanı koymaz; sonucu ilk seansta birlikte değerlendiririz.

Daha Önce Tedavi Gördünüz ama Hâlâ İyi Değil misiniz?

İlaç kullanmanıza ya da daha önce terapi almış olmanıza rağmen belirtiler sürüyorsa, bu iyileşemeyeceğiniz anlamına gelmez. Bazen belirtiler hafiflemiştir ama depresyonu besleyen düşünce kalıpları, ilişki örüntüleri ya da çözülmemiş bir kayıp yerinde duruyordur. İlk seansta önceki tedavide neyin işe yarayıp neyin yaramadığını birlikte konuşur, buna göre farklı bir yol çizeriz. İlaç kullanıyorsanız psikiyatristinizin takibiyle birlikte ilerleriz.

Terapi Süreci Nasıl İlerliyor?

İlk Seans: Değerlendirme

İlk seans ücretli bir değerlendirme seansıdır ve 45–50 dakika sürer. Belirtilerin ne zaman başladığını, uykunuzu, iştahınızı ve enerjinizi, günlük hayatınızın nasıl etkilendiğini ve daha önce aldığınız destekleri konuşuruz. Kendinize zarar verme düşüncelerinizi de açıkça konuşuruz; bu, güvenliğiniz için gereklidir. Yorgunluk ve isteksizlik yeni başladıysa tiroid sorunları, kansızlık ya da vitamin eksikliği gibi bedensel nedenlerin bir hekim tarafından kontrol edilmesini öneririm.

Küçük Adımlarla Başlarız

Depresyon bir hareketsizlik döngüsü yaratır: enerji düştükçe yapılan şeyler azalır, yapılan şeyler azaldıkça ruh hali daha da kötüleşir. Bu yüzden motivasyonun gelmesini beklemek yerine, sizin bugünkü enerjinize uygun küçük ve yapılabilir adımlarla başlarız. Buna davranışsal aktivasyon denir; motivasyon çoğu zaman eylemden önce değil, eylemden sonra gelir.

Seanslar Arasında Neler Yapılır?

Seanslar arasında günlük etkinlik ve ruh hali kaydı tutmak, sizi aşağı çeken düşünceleri yazıp incelemek ya da küçük görevleri denemek gibi çalışmalar öneririm. Depresyondayken bunlar bile zor gelebilir; bu yüzden adımları her seferinde sizinle birlikte, sizin gücünüze göre planlarım.

Terapi Ne Kadar Sürer?

Süre, depresyonun şiddetine, ne kadar süredir devam ettiğine ve hedeflerinize göre değişir. İlerlemeyi düzenli aralıklarla birlikte gözden geçiririz. Belirtiler hafifledikten sonra, depresyonun geri dönüş işaretlerini erken fark etmenizi sağlayacak bir önleme planı hazırlarız.

Hangi Yöntemleri Kullanıyorum?

Yöntemi depresyonun türüne, şiddetine ve ihtiyaçlarınıza göre seçerim; çoğu zaman birden fazlasını bir arada kullanırım. İngiltere’nin ulusal sağlık kılavuzu NICE, depresyonda bireysel BDT ve davranışsal aktivasyonu ilk basamak tedaviler arasında sayar (NICE NG222).

• Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT): Çalışmamın temelini oluşturur. “Hiçbir şey düzelmeyecek”, “Ben yetersizim” gibi otomatik düşünceleri fark etmeyi ve sınamayı, davranışsal aktivasyonla hareketsizlik döngüsünü kırmayı içerir.
• Psikodinamik terapi: Depresyonun geçmiş ilişkiler, kayıplar ya da tekrar eden ilişki örüntüleriyle bağlantısını anlamaya odaklanır.
• Şema Terapi: Değersizlik, kusurluluk ya da duygusal yoksunluk gibi çocukluktan gelen kalıplar depresyonu tekrar tekrar besliyorsa bu kalıplar üzerinde çalışırız.
• EMDR: Depresyon belirli bir travmatik yaşantıdan sonra başladıysa, o anının duygusal yükünü azaltmak için kullanırım.
• Mindfulness temelli terapi: Zihnin geçmişe takılı kalan düşünce döngüsünden (ruminasyon) şimdiki ana dönmeyi çalışır.

Yüz Yüze ya da Online Terapi

Yüz yüze seanslar, Halaskargazi Caddesi üzerindeki kliniğimizde yapılır (Koza Apt. No:265 Kat:4, Şişli). Seanslar her gün 08:00–23:30 arasında planlanabilir. Depresyonda evden çıkmak bazen en zor adımdır; böyle dönemlerde online terapi iyi bir başlangıç olabilir. İlk seansa yüz yüze gelip sonra online devam etmek de mümkündür.

Sıkça Sorulan Sorular (S.S.S.)

1. Kendimi terapiye başlamaya hazır hissetmiyorum, ne yapmalıyım? Hazır hissetmeyi beklemeyin; o hissin yokluğu çoğu zaman depresyonun kendisinden kaynaklanır. İlk seansta yapmanız gereken tek şey gelmek ya da bağlanmak; gerisini birlikte planlarız.

2. Depresyon için ilaç kullanmam gerekir mi? Her zaman gerekmez. NICE, daha hafif depresyonda ilacın kişi tercih etmedikçe ilk seçenek olarak önerilmemesini, daha ağır depresyonda ise BDT ile ilacın birlikte kullanılmasını ilk seçenek olarak önerir. Psikolog olarak ilaç yazamam; ilaç gerekip gerekmediğine bir psikiyatrist karar verir. Belirtileriniz ağırsa sizi psikiyatri değerlendirmesine yönlendiririm; terapi ve ilaç birlikte yürüyebilir.

3. Görüşmelerim gizli kalır mı? Evet. Seanslarda konuştuklarınız gizlilik ilkesine tabidir ve sizin izniniz olmadan kimseyle paylaşılmaz. Gizliliğin hangi istisnai durumlarda esnediğini psikolog gizlilik ilkeleri sayfasında okuyabilirsiniz.

4. Randevu nasıl alırım? İletişim sayfamızdan, telefonla ya da WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz. Ücretsiz ön görüşme yoktur; ilk seans ücretli bir değerlendirme seansıdır.