Sosyal Medya Bağımlılığı Testi: Bergen Ölçeği (BSMAS)

Sosyal medya bağımlılığı testi neyi ölçer?

Bu test, Norveçli psikolog Cecilie Schou Andreassen ve arkadaşlarının geliştirdiği Bergen Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği'dir (Bergen Social Media Addiction Scale, BSMAS) (Andreassen ve ark., 2016, Psychology of Addictive Behaviors, 30(2), 252–262). Ölçek, kullandığınız platformu ya da ekran sürenizi değil, kullanımın hayatınızdaki yerini sorar. Altı sorunun her biri, davranışsal bağımlılıklarda tanımlanan bir ölçüte karşılık gelir:

• Zihinsel meşguliyet (1. soru): sosyal medyayı düşünmek ya da kullanımı planlamak için çok zaman harcamak.
• Tolerans (2. soru): aynı tatmini almak için giderek daha fazla kullanma isteği.
• Duygu düzenleme (3. soru): kişisel sorunları unutmak için sosyal medyaya yönelmek.
• Bırakamama (4. soru): kullanımı azaltma girişimlerinin sonuçsuz kalması.
• Yoksunluk (5. soru): kullanım engellendiğinde huzursuzluk ya da sıkıntı.
• Çatışma (6. soru): kullanımın işi ya da dersleri olumsuz etkilemesi.

Sosyal medya bağımlılığının ne olduğu ve günlük hayattaki belirtileri Sosyal Medya Bağımlılığı maddesinde anlatılıyor.

Yoğun kullanım ile bağımlılık aynı şey mi?

Hayır. İşi gereği gün boyu sosyal medyada olan biri yüksek puan almayabilir; günde bir saat kullanan ama kullanamadığında huzursuzlanan, sorunlarından kaçmak için uygulamaya sığınan biri ise alabilir. Ölçek bu yüzden süreyi değil, kontrol kaybını ve kullanımın sonuçlarını sorar. Kötü haberleri bırakamadan kaydırma döngüsü ayrıca Doomscrolling, telefondan ayrı kalma kaygısı ise Nomofobi maddesinde anlatılıyor.

Bergen Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği nasıl puanlanır?

Her soru 1 (çok nadiren) ile 5 (çok sık) arasında puanlanır ve altı sorunun puanı toplanır; toplam puan 6 ile 30 arasındadır. Puan yükseldikçe sosyal medya kullanımınız bağımlılık belirtilerine daha çok benzer.

Kaç puan sosyal medya bağımlılığı riski gösterir?

Macaristan'da 5.961 ergenle yapılan ulusal temsilî bir çalışmada 19 ve üzeri toplam puan, sorunlu sosyal medya kullanımı riski için önerilen kesme puanı oldu; örneklemin %4,5'i bu risk grubundaydı (Bányai ve ark., 2017, PLoS ONE, 12(1), e0169839). Yazarlar bu yöntemin klinik doğrulamanın yerini tutmadığını belirtir. Türkçe uyarlama çalışmasının özetinde ayrı bir kesme puanı yer almadığı için sonuç ekranında bu eşik kullanılır.

Test kimler için uygundur, kaç yaş?

Ölçek ilk olarak Norveç'te yetişkinlerle geliştirildi; Macaristan'daki kesme puanı çalışması ergenlerle, Türkçe uyarlama çalışması lise ve üniversite öğrencileriyle yapıldı. Bu yüzden test lise çağındaki gençler ve yetişkinler için uygundur. Çocuğunuzun ya da ergeninizin kullanımı sizi kaygılandırıyorsa testi onunla birlikte, yargılamadan konuşmaya açılan bir adım olarak kullanabilirsiniz; ergenlerle online çalışmayı online ergen terapisi sayfasında anlattım.

Sonucum yüksek çıktı, ne yapmalıyım?

Puanınız 19 ya da üzerindeyse ilk adım, kullanımı "irade" meselesi yapmadan küçük ve somut sınırlar koymaktır: bildirimleri kapatmak, telefonu yatak odasının dışında şarj etmek, günün belirli saatlerini ekransız geçirmek. Bu adımlar Dijital Detoks maddesinde ayrıntılı anlatılıyor.

Sınırlar tutmuyorsa ya da sosyal medya yalnızlık, kaygı veya kendini başkalarıyla kıyaslama gibi bir duyguyla baş etmenin yolu olduysa bir ruh sağlığı uzmanıyla görüşmeniz iyi olur. Türkçe uyarlama çalışmasında sosyal medya bağımlılığı puanı depresyon ve anksiyete belirtilerini yordadı; ruh halinizi de merak ediyorsanız DASS-21 ölçeğini çözebilirsiniz. Kıyaslamanın yarattığı kaygıyı sosyal medyada kendini başkalarıyla kıyaslama yazısında anlattım.

Davranışsal bağımlılıklarda nasıl çalıştığımı bağımlılık terapisi sayfasında anlattım. İlk seans, kullanımınızı ve hedeflerinizi birlikte değerlendirdiğimiz ücretli bir değerlendirme seansıdır ve 45–50 dakika sürer. Görüşmeleri yüz yüze ya da online yapabiliriz.

Kendinize zarar verme düşünceniz varsa ya da şu an güvende değilseniz beklemeden 112 Acil Çağrı Merkezi'ni arayın ya da en yakın acil servise gidin.

Test ücretsiz mi, ne kadar sürer?

Evet, test ücretsizdir ve 2 dakikadan kısa sürer. Yanıtlarınız tarayıcınızda hesaplanır; sonucu yalnızca siz görürsünüz ve isterseniz WhatsApp üzerinden bana gönderebilirsiniz.

Türkçe uyarlaması ve güvenilirliği

Bergen Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği'ni Türkçeye İbrahim Demirci uyarladı. Lise ve üniversite öğrencileriyle yapılan çalışmada ölçeğin özgün formdaki gibi tek boyutlu yapısı doğrulandı; iç tutarlılık katsayısı (Cronbach alfa) .83, üç hafta arayla yapılan test-tekrar test güvenirliği .83'tür. Ölçek puanı internet bağımlılığı puanıyla ilişkili bulundu (Demirci, 2019, Anadolu Psikiyatri Dergisi, 20(Ek 1), 15–22).

Bu sayfadaki sorular ölçeğin İngilizce orijinalinden çevrilmiştir; yayımlanmış Türkçe uyarlamanın madde metinleriyle birebir aynı olmayabilir. Soruların sırası ve yanıt seçenekleri özgün ölçekle aynıdır.