DASS-21: Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği
Bu 21 soruluk ölçek, son bir hafta içinde depresyon, anksiyete ve stres belirtilerini ne kadar yaşadığınızı üç ayrı puanla gösterir ve yaklaşık 5 dakika sürer. Her cümlenin geçen hafta size ne kadar uyduğunu işaretleyin; doğru ya da yanlış yanıt yoktur.
Test bir ön taramadır, tanı koymaz.
DASS-21 nedir, neyi ölçer?
DASS-21 (Depression Anxiety Stress Scales), Avustralyalı psikologlar Peter ve Sydney Lovibond'un geliştirdiği 42 maddelik Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği'nin 21 maddelik kısa formudur (Lovibond ve Lovibond, 1995, Behaviour Research and Therapy, 33(3), 335–343). Ölçek kamu malıdır. Üç alt ölçeğin her biri 7 sorudan oluşur ve birbirine yakın ama farklı üç olumsuz duygu durumunu ayrı ayrı ölçer:
- Depresyon (3, 5, 10, 13, 16, 17 ve 21. sorular): keyif alamama, umutsuzluk, değersizlik hissi, isteksizlik ve hayata ilgi kaybı. Bu belirtilerin ne anlama geldiği Majör Depresyon maddesinde anlatılıyor.
- Anksiyete (2, 4, 7, 9, 15, 19 ve 20. sorular): ağız kuruluğu, nefes darlığı, titreme, çarpıntı gibi bedensel uyarılmışlık ve panik hissi. Kaygının genel tanımı için Anksiyete maddesine bakabilirsiniz.
- Stres (1, 6, 8, 11, 12, 14 ve 18. sorular): gevşeyememe, gerginlik, sabırsızlık, çabuk sinirlenme ve olaylara aşırı tepki verme. Uzun süren gerginliğin bedene etkisi Kronik Stres maddesinde.
Ölçek, bu üç durumu tek bir "ruh hali" puanında toplamak yerine ayırdığı için hangi alanın sizi daha çok zorladığını görmenize yardım eder.
DASS-21 nasıl puanlanır? Puanlama ve şiddet aralıkları
Her soru 0 (bana uygun değil) ile 3 (bana tamamen uygun) arasında puanlanır. Her alt ölçeğin 7 sorusu toplanır ve 42 maddelik uzun formla karşılaştırılabilmesi için 2 ile çarpılır; böylece her alt ölçeğin puanı 0 ile 42 arasındadır. Üç puan ayrı ayrı yorumlanır; tek bir toplam puan kullanılmaz.
Ölçeğin el kitabında, Avustralya'daki normlara göre şu şiddet aralıkları verilir (Lovibond ve Lovibond, 1995; puanlama formu):
| Düzey | Depresyon | Anksiyete | Stres |
|---|---|---|---|
| Normal | 0–9 | 0–7 | 0–14 |
| Hafif | 10–13 | 8–9 | 15–18 |
| Orta | 14–20 | 10–14 | 19–25 |
| Şiddetli | 21–27 | 15–19 | 26–33 |
| Çok şiddetli | 28 ve üzeri | 20 ve üzeri | 34 ve üzeri |
Bu aralıklar tanı ölçütü değildir; bir kişinin puanının, ölçeğin geliştirildiği toplumdaki dağılımın neresine düştüğünü gösterir. Türkçe uyarlama çalışmalarında ayrı bir kesme puanı yayımlanmadığı için sonuç ekranında bu aralıklar kullanılır.
DASS-21 ile DASS-42 farkı nedir?
DASS-42 her alt ölçek için 14 soru sorar; DASS-21 bunların yarısını kullanır. Kısa formun üç faktörlü yapısı uzun formdakiyle aynıdır ve iki formun puanları yüksek düzeyde ilişkilidir (Henry ve Crawford, 2005, British Journal of Clinical Psychology, 44(2), 227–239). Kısa formun puanının 2 ile çarpılmasının nedeni de budur.
DASS-21 kimler için uygundur, kaç yaş?
DASS-21 yetişkinler için geliştirilmiştir; Türkçe çalışmalar üniversite öğrencileri, yetişkinler ve psikiyatri hastalarıyla yapıldı. Son bir haftayı sorduğu için uzun süreli kişilik özelliklerini değil, şu anki duygu durumunuzu yansıtır; zor bir haftanın ardından puanın yükselmesi beklenen bir durumdur. 18 yaşından küçükler için çocuk ve ergenlere yönelik ayrı ölçekler kullanılır.
Yalnızca depresyon belirtilerine daha ayrıntılı bakmak isterseniz Beck Depresyon Envanteri'ni, yalnızca bedensel kaygı belirtilerine bakmak isterseniz Beck Anksiyete Ölçeği'ni, son bir ayda hayatınızı ne kadar kontrol edilemez bulduğunuzu ölçmek için Algılanan Stres Ölçeği'ni çözebilirsiniz. Diğer ölçekler psikolojik testler sayfasında.
Sonucum yüksek çıktı, ne yapmalıyım?
Alt ölçeklerden biri "orta" ya da daha yüksek çıktıysa ve bu belirtiler iki haftadan uzun süredir işinizi, uykunuzu ya da ilişkilerinizi etkiliyorsa bir ruh sağlığı uzmanıyla görüşmeniz iyi olur. Depresyon ve kaygı bozuklukları tedavi edilebilir; NICE kılavuzları her ikisi için de bilişsel davranışçı terapiyi temel psikolojik tedaviler arasında sayar (NICE NG222, depresyon; NICE CG113, yaygın kaygı ve panik bozukluğu).
Depresyon puanınız öne çıkıyorsa depresyon terapisi, anksiyete puanınız öne çıkıyorsa anksiyete terapisi sayfasında nasıl çalıştığımı anlattım. İlk seans, belirtilerinizi ve hedeflerinizi birlikte değerlendirdiğimiz ücretli bir değerlendirme seansıdır ve 45–50 dakika sürer. Görüşmeleri yüz yüze ya da online yapabiliriz.
Hayatın anlamsız olduğunu düşünüyorsanız, kendinize zarar verme düşünceniz varsa ya da şu an güvende değilseniz beklemeden 112 Acil Çağrı Merkezi'ni arayın ya da en yakın acil servise gidin.
DASS-21 ücretsiz mi, ne kadar sürer?
Evet, test ücretsizdir ve çoğu kişi 5 dakikadan kısa sürede tamamlar. Yanıtlarınız tarayıcınızda hesaplanır; sonucu yalnızca siz görürsünüz ve isterseniz WhatsApp üzerinden bana gönderebilirsiniz.
DASS-21 Türkçe uyarlaması ve güvenilirliği
DASS-21'in Türkçe formu iki ayrı çalışmada incelendi. Yılmaz, Boz ve Arslan'ın 618 üniversite öğrencisiyle yaptığı çalışmada üç faktörlü yapı doğrulandı; iç tutarlılık katsayıları depresyon için .82, anksiyete için .81, stres için .76'dır (Yılmaz, Boz ve Arslan, 2017, Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(2), 78–91). Sarıçam'ın toplum ve klinik örneklemlerle yaptığı çalışmada ölçek hastaları sağlıklı katılımcılardan ayırt etti; klinik örneklemde iç tutarlılık depresyon için .87, anksiyete için .85, stres için .81'dir (Sarıçam, 2018, Bilişsel Davranışçı Psikoterapi ve Araştırmalar Dergisi, 7(1), 19–30).
Bu sayfadaki sorular Yılmaz, Boz ve Arslan'ın (2017) makalesinde yayımlanan Türkçe maddelerdir ve ölçeğin özgün sırasıyla verilmiştir.
Bu test bir ön tarama aracıdır; depresyon, kaygı bozukluğu ya da başka bir ruhsal bozukluk tanısı koymaz. Tanı yalnızca bir ruh sağlığı uzmanının yapacağı klinik görüşmeyle konulabilir.
Sonucunuzu ve sizi zorlayan belirtileri konuşmak isterseniz bana WhatsApp'tan ya da iletişim sayfamızdan ulaşabilirsiniz. Seanslar her gün 08:00–23:30 arasında, Şişli'deki ofisimde ya da online yapılır.
WhatsApp'tan Randevu Al